مفاسد و مضار شرک

حقیقت توحید:دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه:محمد امین

                    شرک درزندگی فردی واجتماعی دارای فسادها و ضررهای فراوانی است  از آنجمله:

                       1.تحقیرانسانیت

شرک باعث اهانت به بزرگی و منزلت انسانی می شود انسان که خداوند او را درزمین جانشین خود قرارداده و بزرگش دانسته و همه أسماءرا به وی یاد داده و آنچه در آسمانها وزمین است مسخرش گردانیده وسرور و آقای طبیعتش کرده است ولی همین انسان نادانی کرده و بعضی پدیده های طبیعی رامعبود قرارداده و عبادتشان نموده و در برابرشان سجده می نماید درحالیکه برهمگی آنها برتری دارد.

وَمِنْ آيَاتِهِ اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ لَا تَسْجُدُوا لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَاسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَهُنَّ إِن كُنتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ ﴿فصیلت/37﴾ از نشانه‏هاى (قدرت)خدا ، شب و روز و خورشيد و ماه است. براى خورشيد و ماه سجده نكنيد، برای خدايى كه آنها را آفریده است، سجده كنيد، اگر واقعاً او را عبادت وپرستش مى‏کنید. (37).

                         2.لانه خرافات

شرک لانه ای برای خرافات و اباطیل است .چرا که اگر کسی غیرازخدا پدیده هایی مانند ستاره ها یا جن یا اشباح یا ارواح را در طبیعت تأثیردار بداند عقلش را برای قبول هر خرافاتی و تصدیق هر دجالی مستعد کرده است . به همین دلیل بازار کاهنان و کف شناسان و رمالان و ساحران و افرادی که ادعای علم غیب و اتصال به نیروهای غیبی دارند در جامعه شرک آلود گرم است. چرا که در چنین جامعه هایی از قوانین طبیعی بی اطلاعی به وجود آمده وبه دعا و افسون و جادووجنبل روی آورده می شود.

                          3.ظلم بزرگ

شرک ظلم بزرگی است . ظلم به حقیقت ، ظلم به خود و ظلم به دیگران .

ظلم به حقیقت است زیرا به بزرگترین حقیقتها یعنی (لا إله إلا الله ولا حکم إلا الله)پشت کرده و برای خداشریک قایل شده و غیر خدا رابه عنوان پروردگار و حکم دهنده قبول می کند. ظلم به خود است زیرا که اگر کسی برای خدا شریک قرار دهد حقی را به کسی یا چیزی داده که استحقاقش را ندارد پس به وی ظلم کرده است. [وظلم به دیگران است زیرا که آثار سوءافکار واعمال او به دیگران نیز می رسد].

                       4.سرچشمه ترسهاست

شرک سرچشمه ترسها و خیالات است .چناچه توحید سرچشمه امن واطمینان است ، چراکه اگر کسی عقلش رابه خرافات مشغول و اباطیل وتوهمات را تصدیق نماید از جهات گوناگونی مانند خیالات وافکاری که کاهنان و اتباعشان در بین مردم نشر و رواج می دهند دچار می گردد. به همین دلیل در وجود مشرک فال بدزدن و شوم پنداشتن و رعب و ترس بی مورد پراکنده می شود چنانچه خداوند می فرماید: سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُواْ الرُّعْبَ بِمَا أَشْرَكُواْ بِاللّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا (آل عمران/151) در دلهاى کافران رُعب وهراس خواهيم انداخت ،ازآن رو که چیزهایی را انباز خدا ساخته اند که خداوند دلیل وبرهانی (برحقانیت آنها)فرو نفرستاده است ، و جیگاه آنان آتش (دوزخ)است ، وجایگاه ستمکاران چه بد جایگاهی است.

                  5.نابوده کننده تحرک انسان

شرک عمل نافع را از بین برده و تعهد واعتماد به نفس را نابودمی کند. زیرا که صاحبش را به شفاعت کننده ها و واسطه ها متکی کرده ، و زمینه را برای انجام ندادن کار نیک و مرتکب بدیها شدن آماده می کند به این امید وآرزو که شافعان و واسطه ها در پیشگاه خداوند برایشان شفاعت می نمایند.

و این همان چیزی است که مشرکین عرب در مورد معبودها و بتاهایشان  وهم و گمان می بردند چنانچه قرآن می فرماید: وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللّهِ مَا لاَ يَضُرُّهُمْ وَلاَ يَنفَعُهُمْ وَيَقُولُونَ هَؤُلاء شُفَعَاؤُنَا عِندَ اللّهِ(یونس/18) اینان غیرازخدا، چيزهايى را مى‏پرستند كه نه به آنان زيان مى‏رساند و نه سودی عائدشان می سازد، و مى‏گويند: اينها میانجی های ما نزد خدایند(و درآخرت رستگارمان می نمایند!). مسیحیان معتقدند که عیسی(علیه السلام) وقتی به صلیب کشیده شد خود را خدا خواند و به جای انسان عذاب دید ، برهمین اساس هرکاربدی را بخواهند مرتکب می شوند به این گمان که حضرت عیسی(علیه السلام)  خطاهایشان را می پوشاند که این خود شرک است.

                     6. آثارشرک درآخرت

آثار شرک در دنیا را برشمردیم اما آثارش در آخرت همین بس که شرک گناهی نابخشودنی است .چنانچه خداوند می فرماید: إِنَّ اللّهَ لاَ يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَن يَشَاء وَمَن يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا ﴿نساء/48﴾بی گمان خداوند (هرگز)شرک به خود را نمی بخشد ولی گناهان جزآن را از هر کس که خود بخواهد می بخشد وهرکه برای خدا شریکی قائل کردد،گناه بزرگی را مرتکب شده است.

مشرک سرانجامی جز آتش نداشته و بهشت بر وی حرام است چنانچه خداوند می فرماید: إِنَّهُ مَن يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللّهُ عَلَيهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ ﴿مائده/72﴾ بی گمان هر كس انبازی برای خدا قراردهد، خدا بهشت را بر او حرام کرده است (وهرگز به بهشت گام نمی نهد) وجايگاه او آتش (دوزخ) است وستمكاران یار و ياورى ندارند .

 و پیامبر(صلی اللّه علیه وسلم)فرموده اند:(من لقی الله یشرک به شیئا دخل النار)کسی که خدا را درحالی ملاقات کند(بمیرد)که چیزی را شریک او قرار داده وارد آتش می شود.                              والسلام         2 /11/ 1363 

باز بینی   7 /1387

تهیه  و تایپ از وبلاگ فرقان  www.islam20.blogfa.com

اساس برادری ومساوات

حقيقت توحيد:دکتر يوسف قرضاوي
ترجمه محمد امين

توحید همانگونه که اساس آزادی وعزت و بزرگی انسان است ،اساس به وجود آمدن برداری و مساوات بشری وانسان نیز هست . چرا که درزندگی وقتی عده ای ارباب عده ای دیگر باشند، برداری و مساوات تحقق نمی یابد ولی اگر همگی خود رابندگان خدا احساس کنند ، مساوات و برادری بین مردم برقرار می شود . به همین دلیل دعوت رسول الله (صلی اللّه علیه وسلم)برای پادشاهان و رؤسای دولتها به این آیه کریمه ختم شده: تَعَالَوْاْ إِلَى كَلَمَةٍ سَوَاء بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلاَّ نَعْبُدَ إِلاَّ اللّهَ وَلاَ نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلاَ يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضاً أَرْبَابًا مِّن دُونِ اللّهِ (آل عمران/64) بياييد به سوی سخن دادگرانه اى كه ميان ما و شما مشترک است(که جز خداوند بگانه را نپرستيم و چيزى را شريك او نکنيم ،و برخى از ما برخى ديگر را به جاى خداوندیگانه به خدايى نپذيرد .

توحید:مصدر نیروی قوی

حقيقت توحيد:دکتر يوسف قرضاوي

ترجمه محمد امين

توحیدبه معتقدین آن نیروی وسیعی میدهد که آنها را قادرمی سازد تا برخداامید و اطمینان پیدا کرده و به او توکل کنند ومطیع قضاو قدرالهی بوده و به هنگام بلاو مصیبت صبر وبردباری نشاند داده و به آنها قدرتی می بخشد که در برابر حوادث تکان دهنده و ناراحت کننده ،زندگی همچون کوهی استوار مقاومت نمایند.

موحد دراوج ناراحتی قلباً به خالق توجه کرده تنها از اوطلب یاری و براو تکیه می نماید ،به کسی امید نداشته ، ودررفع ناراحتی و بدست آوردن خیر ، دستش را به عنوان کمک به سوی کسی دراز نمی کند تنها دربرابرخداتضرع کرده و او رامی خواند و به طرف او متوجه می شود.به این فرموده رسول خدا(صلی اللّه علیه وسلم) به ابن عباس (رضی الله عنه)توجه کنید:(إذاسألت فاسأل وإذا رستعنت فاستعن بالله)وقتی چیزی خواستی از خدا بخواه و وقتی طلب یاری کردی از خدا یاری بخواه.

مصدر آسایش درونی

حقيقت توحيد:دکتر يوسف قرضاوي

ترجمه محمد امين

توحید درون صاحبش را ازامنیت و اطمینان و آرامش انباشته می سازد.واهمه هایی که اهل شرک به آن دچارشده اند اهل توحید از آنها مصونند.

توحید مسدود کننده منافذ خوفی است که مردم برخودشان گشوده اند. از آنجمله،ترس از رزق و اجل،ترس برخود و خانواده واولاد ، ترس از انسان وجن، ترس ازمرگ و ترس از آنچه که بعد از مرگ به وجود می آید.

اما مؤمن موحد از هیچ کس غیراز خدا نمی هراسد به همین دلیل وقتی مردم ترسان وپریشان و مضطربند،موحد درکمال آرامش و اطمینان قرار دارد.

قرآن در این مورد به صحبت ابراهیم با قوم مشرکین اشاره می کند که از بتها و خدایان ساختگیشان می ترسیدند ، که ابراهیم از این امر متعجب شده ومی گوید: وَكَيْفَ أَخَافُ مَا أَشْرَكْتُمْ وَلاَ تَخَافُونَ أَنَّكُمْ أَشْرَكْتُم بِاللّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَانًا فَأَيُّ الْفَرِيقَيْنِ أَحَقُّ بِالأَمْنِ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿انعام/81﴾ و چگونه من از چیزی که (بی جان است وبت نام دارد وازروی نادانی)آن را انباز (خدا) مىسازید می ترسم؟وحال آن كه شما از اين نمی ترسید که برای خداوند(جهان که همۀ کائنات گواه بر یگانگی او است )چيزى را چیزی را انباز می سازید كه خداوند دليلى بر (حقانیت پرستش)آن برای شما نفرستاده است؟ پس كدام يك از دو گروه(بت پرست وخدا پرست)شایسته تربه امن وامان(ونترسیدن از مجازات یزدان) است اگر می دانید (که درست کدام و نادرست کدام است؟).

تکوین شخصیت پسندیده

حقيقت توحيد:دکتر يوسف قرضاوي
ترجمه محمد امين

توحید به هر فردی کمک می کند که به شخصیت واقعیش برسد شخصیتی که دارای جهتی معین و هدفی واحد و راه مشخصی است .شخصیتی که معبودی غیراز خدای واحد ندارد ، خدایی که در آشکار وپنهان به او روی می آورد و در خوشی وناخوشی او را می خواند و درهر کاری ، چه کوچک و چه بزرگ رضای او را می جوید.

آثار توحید در زندگی

حقیقت توحید :دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه محمد امین

وقتی فردوجامعه زندگیشان را براساس توحید خالص و بری از شوائب شرک پایه ریزی نمودند به بهترین نتایج و آثار نایل خواهند شد برای نمونه می توان به موارد زیر اشاره کرد.

1.آزادی انسان

شرک درهر شکل و صورتش منجر به تحقیر و خواری انسان می گردد،چرا که انسان را به خضوع وسر خم کردن دربرابر اشیاءو افرادی که نه تنها چیزی را خالق نبوده بلکه مخلوق نیز می باشند وا میدارد و انسان دربرابر پدیده هایی که نه می توانند ضرر یا نفعی برسانند و نه می توانند چیزی را بمیرانند یا زنده کنندتسلیم می نماید.

الفاظی که بوی شرک می دهند

از موارد دیگر که پیامبر(صلی اللّه علیه وسلم)از آن نهی فرموده گفتن جملات و کلماتی است که بوی شرک داده و اسائه ادب به خداوند می باشند.ازآن جمله

1.گفتن :(اگر خدا بخواهد و فلانی بخواهد یا به نام حاکم یا به نام خلق و... )

(لا تقولوا ما شاءالله و شاءفلان و لکن قولوا ماشاءالله ثم شاء فلان)نگویید اگر خدا بخواهد و فلانی بخواهد بلکه بگویید اگر خدا بخواهد و سپس فلانی بخواهد.رواه ابوداود بسند صحیح

2. گفتن(اگر خداو فلانی نبودند ،یا به خدا و تو تکیه می کنم و. . .)ابن عباس در تفسیر[فَلاَ تَجْعَلُواْ لِلّهِ أَندَاداً(بقره/22)] گفته که أنداد همان شرکی است از حرکت مورچه در تاریکی شب برسنگ سیاه ناپیداتراست ، اینکه بگویید قسم به خدا و به مرگ شما و خودم و یا اینکه اگر سگ فلانی نبود دزد مارا می زد و یا کسی به دوستش بگوید اگر خدا و تو بخواهی و یا اگر فلانی نبودند. . .تمام اینها شرک هستند.

حقیقت توحید:دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه محمد امین

مشرکین از آویزان کردن اسلحه هایشان بردرخت ظاهراً انتظار تبرک داشتند،پیامبر(صلی اللّه علیه وسلم)به شدت از این امر اعلام تنفر کرده تا راه شرک راببندد بسی جای تأسف است که مسلمانان از هدایت رسول الله(صلی اللّه علیه وسلم) بسیار منحرف شده و سنتهای گذشتگان را پیروی می کنند، اشیایی رامتبرک کرده ، مسحش نموده در کنارش دعا کرده ، و به آن متوسل شده ، و دلبستگیی مانند دلبستگی مشرکین به بتها پیداکرده اند و «ذات أنواطها» در بلاد مسلمین چقدر فراوان است.

متبرک دانستن درخت و سنگ و غیره

حقیقت توحید:دکتریوسف قرضاوی

ترجمه محمد امین

متبرک دانستن درختان و سنگها و قبرها و غیره از انواع دیگر شرک می باشد که پیامبر(صلی اللّه علیه وسلم)با آن مبارزه[وجهاد] کرده است . یعنی معتقد بودن به اینکه در آنها رمز یا برکت مخصوصی وجود دارد که اگر مسح یا طواف یا زیارت و . . . شوند به آن برکت نایل می گردند. این کارها در صورتی که ادامه یابند منجر به شرک اکبرمی گردند چرا که بتان بزرگ عرب مانند لات صخره و عُزی درخت یا مانند منات سنگ بوده اند.

حکمت نهی کردن اسلام از بزرگداشتن قبرها جلوگیری از گام برداشتن به سوی شرک اصغر واکبر می باشد چنانکه درقوم نوح مشاهده می شود ، غلو درقبر های صالحان آنهارا تبدیل به بتهای عبادت شونده کرد ، به همین دلیل پیامبر (صلی اللّه علیه وسلم)فرموده اند:(اللهم لا تجعل قبری و ثنا یعبد ، اشتد غضب الله علی قوم إتخذوا قبور أنبیائهم مساجد).خدایا قبرم را بت نگردان که عبادت شود . خداوند به شدت بر قومی که قبرهای پیامبرانشان را مساجد گردانند غضب می گیرد.

تعظیم کردن قبرها چه حکمی دارد؟

حقیقت توحید:دکتر یوسف قرضاوی
ترجمه محمد امین

از مواردی که اسلام به شدت از آن نهی کرده تعظیم قبرهای انبیاء و صالحان به هر شکلش می باشد.که عبارتند از:

1.مسجد کردن قبرها

(ألا أن من کان قبلکم کانوا یتخذون قبور أنبیائهم مساجد، ألا فلا تتخذون القبور مساجد، فإنی أنهاکم من ذلک) آگاه باشید که قبل از شما بودند کسانی که قبرهای پیامبرانشان را تبدیل به مساجد می کردند بدانید که قبرها را تبدیل به مسجد نکنید، من شما را این کار نهی می کنم.

از عایشه(رضی الله عنها)نقل شده است که:وقتی رسول الله(صلی اللّه علیه وسلم)در حالت احتضار قرار گرفتند پارچه ای را که بررویش کشیده بودیم کنارزد و فرمود:

(لعنه الله علی الیهود والنصاری إتخذوا قبور أنبیائهم مساجد یحذر ما صنعوا)لعنت خدا بریهود ونصارا که قبر پیامبرانشان را تبدیل به مسجدکردند، از آنچه آنها مرتکب شدند بپرهیزید.

2.خواندن نماز بر قبرها

(لا تجلسوا علی القبور و لا تصلوا إلیه)رواه المسلم

برقبرها ننشینید و بر آنهانماز نگذارید (یعنی طوری نماز نخوانید که قبرها بین شما وقبله قرار گیرند).

3.منور و چراغانی کردن قبرها

درحدیث آمده:(لعن الله زائرات القبور والمتخذین علها المساجد والسرج)خداوند بر زنان زیارت کننده قبور و کسانی که برآنها مسجد ساخته و چراغانی می کنند لعنت کرده است.

حقیقت توحید:دکتر یوسف قرضاوی
ترجمه محمد امین

از مواردی دیگری که اسلام از آن نهی نموده و برحذر داشته ،غلو[ زیاده روی] در مقام صالحان است.

عده ای در مقام مسیح(علیه السلام)غلو کرده تا جایی که اورا فرزند خدا یا سومین از سه تا و یا حتی خدا نامیدند.

عده ای در مقام روحانیون و پیشوایان دینی شان غلو کرده و آنها را رب خود قرار دادند به همین دلیل خداوند غلو را امری زشت و اهل کتاب را از برحذر داشته:

يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لاَ تَغْلُواْ فِي دِينِكُمْ وَلاَ تَقُولُواْ عَلَى اللّهِ إِلاَّ الْحَقِّ(نساء/171) اى اهل كتاب! در دين خود غلو مكنيد(ودرباره عیسی راه افراط وتفریط نپویید) و در بارۀ خدا جز حق مگوييد(واو را به اوصاف ناشایستی همچون حلول واتّحاد و اتّخاذ همسر وانتخاب فرزند،نستایید).

قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لاَ تَغْلُواْ فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَلاَ تَتَّبِعُواْ أَهْوَاء قَوْمٍ قَدْ ضَلُّواْ مِن قَبْلُ وَأَضَلُّواْ كَثِيرًا وَضَلُّواْ عَن سَوَاء السَّبِيلِ ﴿مائده/77﴾بگو: اى اهل كتاب!بناحق در دين خود راه افراط وتفریط مپویید و ازاهواء وامیال گروهى كه پيش از اين گمراه شده اند و بسيارى را گمراه كرده اند واز راه راست منحرف گشته اند،پیروی منمایيد (77)

حقیقت توحید:دکتریوسف قرضاوی

ترجمه  محمد امین

اسلام، آورنده توحید خالص بوده و باشرک درهر نوعش چه اکبر وچه اصغرآن مبارزه می کند و بشدت از آن نهی کرده و برای اینکار از وسایل پراکنده ای استفاده می نماید ، که بارزترین این اقدامات بستن تمام سوراخهایی است که امکان دارد شرک از آنها نفوذ نماید.

زیادروی در عظمت شخصیت پیامبر(صلی اللّه علیه وسلم)

پیامبر(صلی اللّه علیه وسلم) از غلو کردن در مدح و تعظیمش نهی کرده است:

(لا تطرونی کما اطرت النصاری عیسی ابن مریم إنما أنا عبد، فقولوا عبدالله و روسوله)متفق علیه مراآنچنان که مسیحیان عیسی پسر مریم را مدح و ثنا می کردند نستایید چرا که من بنده ای هستم، و بگویید (عبدالله و روسوله) بنده و فرستاده خدا.

عامر(رضی الله عنه) می گوید پیش رسول الله (صلی اللّه علیه وسلم) رفتیم ، عرض کردیم تو سرور مایی ...فرمود سرور،خدای تبارک وتعالی است.

عن أنس(رضی الله عنه) أن أناسا قالوا: یا رسول الله(صلی اللّه علیه وسلم) یا خیرنا و ابن خیرنا و سیدنا و ابن سیدنا فقال:( یا ایها الناس قولوا بقولکم ، ولا یستهوینکم الشیطان أنا محمد عبدالله ورسوله. ما أحب أن ترفعونی فوق منزلتی التی أنزلنی الله عزوجل)رواه النسائی بسند جید. اَنَس(رضی الله عنه) هم گفته که مردمانی گفتند:ای فرستاده خدا(صلی اللّه علیه وسلم) ای بهترین ما و فرزند بهترین ما،و سرور ما[سیدنا] و فرزند سرور ما ،پیامبر(صلی اللّه علیه وسلم) فرمود: ای مردم ،بامن طبق روال خودتان صحبت کنید، شیطان فریبتان ندهد من محمد بنده و فرستاده خدا هستم ، دوست ندارم مرا از مقام خودم که خدای عزوجل به من داده بالاتر ببرید.

حقیقت توحید:دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه محمد امین

نحس پنداشتن از اقسام شرک است، و آن بد و شوم پنداشتن ، شنیدن بعضی صداها یا دیدن بعضی اشیاء وغیره... می باشد. هرگاه این مسئله فردی را از انجام دادن کاری که قصدش را کرده مانند سفر ، ازدواج، تجارت و . . . باز دارد داخل شرک شده است.

چرا که خالصانه بر خدا توکل نکرده و به غیر خدا توجه نموده است. روی الإمام احمد(رضی الله عنه) أن النبی (صلی اللّه علیه وسلم) قال:(من ردته الطیره عن حاجته فقد اشرک ، فقال فما کفاره ذالک قال : أن تقول : الهم لا خیر إلا خیرک ،ولا طیر إلاطیرک ولا إله غیرک).

از اقسام دیگر شرک تقدیم کردن قربانی وذبح برای غیرخدا است.

درتمامی ملل،مشرکین این عادت راداشته اند که قربانیهایی راتقدیم إله ها وبتهایشان نمایند . ولی اسلام این را باطل وحرام نمود: وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللّهِ. . وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ.(مائده/3) حیواناتی که به هنگام ذبح نام غیر خدا بر انها برده شودو به نام دیگران سربریده شود،...و حیواناتی که برای نزدیکی به بتان قربانی شده باشند.

سربريده شده..

فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ ﴿کوثر/2﴾ حال که چنین است تنها براى پروردگارخود نماز بخوان و قربانى بكن (2) واینکه درمیان مشرکان اعلام کند که نماز وعباداتش با آنها اختلاف دارد: قُلْ إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿انعام/162﴾ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ. . .(163) بگو: نماز وعبادات و زیستن و مردن من ازآن خدا است که پروردگار جهانيان است(و این است که تنها خدا را پرستش می کنم و کارهای این جهان خود را درمسیر رضایت او می اندازم و بر بذل مال و جان در راه یزدان می کوشم و در این راه می میرم، تا حیاتم ذخیرۀ مماتم شود) (162) خدا را هیچ شريكى نيست، و به همين دستورداده شده ام.

حقیقت توحید:دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه محمد امین

از انواع دیگر شرک نذر کردن برای غیر خدااست مانند نذر برای قبور و مردگان ، چرا که نذر نوعی عبادت است و عبادت جز برای خداوند تعالی جایز نیست.

وَمَا أَنفَقْتُم مِّن نَّفَقَةٍ أَوْ نَذَرْتُم مِّن نَّذْرٍ فَإِنَّ اللّهَ يَعْلَمُهُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ ﴿بقره/270﴾وهر هزینه ای را که (در راه خیر یا شر)متحمل می شوید، یا هرنذری را که (در راه طاعت یا معصیت)برعهده می گیرید، بی گمان خداوندآن را می داند،و ستمگران را یاوری نیست .

منظور از ظالمین در این آیه همان مشرکین هستند چرا که شرک ظلمی عظیم است وعابدی که مقصودش غیر خدا باشد شرک ورزیده است.

بعضی ازعلما گفته اند اگر فردی یکی از بستگانش در سفر باشدیامریض باشد یا حاجتی داشته باشد وبرسر مقبره صالحی رفته وبگوید:سرور من اگر خداوند گم شده و به سفر رفته ام رابه من بازگرداند یا مریضم راشفا دهد یا حاجتم رابرآورده نماید من برای تو این مقدار طلا یا غذا یا روغن می بخشم یا شمع روشن می کنم ،این نذربه اجماع علما باطل است چرا که :

 رمالی

 
حقیقت توحید : دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه محمد امین

ازموارد دیگری که با توحید منافات دارد رمالی[ادعای دانستن غیب] است .

قُل لَّا يَعْلَمُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ الْغَيْبَ إِلَّا اللَّهُ وَمَا يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ ﴿نمل/65﴾ بگو: کسانی كه در آسمانها و زمين هستند غیب نمی دانند جز خدا ، و نمىدانند چه وقت برانگيخته می شوند(وقیامت فرا می رسد).

وَعِندَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ هُوَ(انعام/59)گنجینه های غیب و كليد آنها دردست خدا است وکسی جز او ازآنها آگاه نیست.

عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا ﴿جن/26﴾ إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِن رَّسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِن بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا ﴿27﴾ دانندۀ غيب خدا است،وهیچ کسی رابرغیب خود آگاه نمىسازد (26) مگرپيغمبرى كه خدا از او خشنود باشد،خدا(برای آن مقدار غیبی که اورا از آن مطّلع می کند،از میان فرشتگان) محافظان ونگهبانانی در پيش وپس او روان می دارد (27) .

 نجوم از أقسام سحر است

حقیقت توحید : دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه محمد امین

ستاره شناسی ازانواع دیگر سحر می باشد،همان ستاره شناسانی که گمان می کنند آینده را می دانند و می توانندحوادث عمومی وخصوصی را از طریق نگاه کردن ستاره ها پیش بینی کنند.

درحدیث آمده است:(من إقتبس شعبه من النجوم فقد إقتبس شعبه من السحر )رواه ابو داود باسناد صحیح.کسی که شعبه ای از ستاره شناسی را إقتباس نماید شعبه ای از سحر را إقتباس کرده است.

منظور این حدیث افرادی نیست که درباره ابعاد ومدارات وحجم واندازه ستاره ها به وسیله ابزارهای ستاره شناسی مطالعه می کنند که به علم ستاره شناسی[نجوم] معروف است که این علم دارای اصول وقواعد و وسایل مخصوص به خودش می باشد ولیکن منظور حدیث افرادی است که از این علم به طور کفرآمیز مانند ادعای دانستن غیب استفاده می کنند چراکه هیچ کس غیراز خدا علم غیب رانمی داند.

افسون سحر و شرک است

از اقسام سحری که درمیان مردم از قدیم شایع بوده نوشتن حروف و کلماتی و آویزان کردن بعضی اشیاءو غیره وذالک می باشد،برای به وجود آمدن محبت مرد نسبت به زن یا زن نسبت به مرد ، چنانکه در حدیث گفته شده:(إن الرقی و التمائم التوله شرک).

طالع بینی کاهنی است

طالع بین وکاهن مانند منجم می باشد:

[طالع بین:کسی است که با استفاده از ستارگان وصورت های فلکی در مورد سرنوشت افراد سخن می گویدمانندآنچه دربعضی از مجله هاو... درمورد متولدین ماههای مختلف سال می نویسند و حتی آنرا علم طالع بینی می نامند]

کاهن : کسی است که از آینده یا آنچه درقلب وجود دارد خبر می دهد

سحر
حقیقت توحید : دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه محمد امین

سحر امری است خیالی و نفی شرک بوده که اسلام ازآن پرهیز نموده مانند دعا وگره زدن و دمیدن و... وچون در اینجا هم طلب کمک از غیر خداوند تعالی مانند جن و شیاطین یا ستاره و غیره می شود شرک می باشد و درحدیث هم آمده است :(من عقد عقده ثم نفث فیها فقد سحر ومن سحر فقد أشرک)کسی که گرهی بزند وسپس در آن بدمد سحر انجام داده وکسی که سحر انجام دهد شرک ورزیده است.

نه تنها دراسلام بلکه در دیگر مذاهب آسمانی سحر از گناهان کبیره است چنانکه درقرآن از زبان موسی(علیه السلام) آمده:... وَلَا يُفْلِحُ السَّاحِرُ حَيْثُ أَتَى ﴿طه/69﴾و جادوگر هر کجا برود پیروز نمى شود .

قَالَ مُوسَى مَا جِئْتُم بِهِ السِّحْرُ إِنَّ اللّهَ سَيُبْطِلُهُ إِنَّ اللّهَ لاَ يُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِينَ ﴿یونس/81﴾موسى گفت: آنچه ارائه دادید واقعاً جادواست. قطعاً خداوند آن را پوچ وباطل خواهد كرد(جی شگفت نیست،چراکه)خداوند كار تبهکاران را(بقاء و دوام نمی بخشد و)شایسته وسودمند نمی گرداند .

پیامبر(صلی اللّه علیه وسلم)هم یادآوری می کند که از شرسحر و اهلش(ساحرها) به خداپناه ببرید (مِن شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ) . سحرعبارت است از گره دادن نخ ودمیدن به گره ها .« نفث » یعنی فوت کردن همراه با مقداری از آب دهان درحین گره دادن. بیشتر امامان سلف ازجمله امام مالک وابوحنیفه واحمد(رضی الله تعالی عنهم) معتقدند که ساحر کافراست وسحرکفر می باشد.

ازعده ای از صحابه(رضی الله تعالی عنهم)روایت شده که عقوبت ساحر زدن گردنش با شمشیر است.

درصحیح بخاری از بجاله بن عبده(رضی الله عنه)روایت شده که گفته:کتب إلینا عمربن الخطاب(رضی الله عنه) ان أقتلوا کل ساحر وساحره.قال :فقتلنا ثلاث سواحر. عمربن خطاب برایمان نوشت هر زن ومرد ساحری را بکشید .و(بجاله)گفت: که ما سه ساحررا به قتل رسانیدیم.

ام المؤمنین حفصه (رضی الله عنها) وجندب (رضی الله عنه) نیز برکشتن ساحر صحه گذاشته اند(تاییدکرده اند).

همچنانکه خود سحر حرام است تصدیق وکمک کننده اش نیز درگناه شریک می باشد چنانکه پیامبر (صلی اللّه علیه وسلم) فرموده است:(ثلاث لا یدخلون الجنه، مدمن الخمر ، ومصدق بالسحر وقاطع الرحم)سه گروه وارد بهشت نمی شوند دائم الخمر، تصدیق کننده سحر، وقطع کننده صله رحم.

حقیقت توحید : دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه محمد امین

ازموارد دیگری که با توحید منافات دارد عبارت است از کلمات و اورادی که اهل جاهلیت معتقد بودند باعث دفع آفات و بلا شده و آنها را می گفتند.به این ترتیب که از جن طلب کمک کرده و بعضی اسماءغیر عربی یا الفاظ نامفهوم راتکرار می کردند که اسلام همه آنها را باطل اعلام نمود چنانچه درحدیث آمده(إن الرقی و تمائم و التوله شرک)سحر ودعا وطلسم وافسون شرک هستند.

(إن عبدالله بن مسعود(رضی الله عنه) رآی یوما فی عنق زوجته خیطا فسألها ماهذا ؟ فقالت خیط رقی لی فیه من الحمّی ...فجذبه فقطعه فرمی به ، ثم قال : لقد اصبح آل عبدالله أغیناءعن الشرک . سمعت رسول الله (صلی اللّه علیه وسلم) یقول:إن الرقی و التمائم والتوله شرک. فقالت:لقد کانت عینی تقذف ، وکنت اختلف إلی فلان الیهودی فإذا رقی سکنت ، فقال عبدالله : إنما ذالک عمل الشیطان ،کان ینخسها بیده فإذا رقی کف عنها إنما کان یکفیکِ أن تقولی کما کان رسول الله (صلی اللّه علیه وسلم) یقول: أذهب البأس رب الناس، وأشف أنت الشافی لا شفاءإلاشفاؤکَ شفاءًلا یغادرسقماً

آویزان کردن افسون

حقیقت توحید : دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه محمد امین

عبارت است از مهره یا دعایهایی که عرب خوصوصاًبه لباس کودکان ، آویزان می کردند به این امید که باعث دفع جن وچشم زخم می باشد.

امام احمد از عقبه بن عامر(رضی الله عنهما)روایت کرده :(من تعلق تمیمه فلا أتم الله له ومن تعلق ودعه فلا ودع الله له )هرکس مهره ای به منظور دفع چشم زخم به خود آویزان نماید پس همانا شرک ورزیده است.

منظور ازآویزان کردن افسون[تعلق تمیمه] گرایش قلبی به طلب خیر وشر از افسون داشتن است.

چون در اینجا هم طلب دفع ضرر از غیر خدا می شودپس شرک است. چنانکه خداوند تعالی می فرماید: وَإِن يَمْسَسْكَ اللّهُ بِضُرٍّ فَلاَ كَاشِفَ لَهُ إِلاَّ هُوَ وَإِن يَمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدُيرٌ( انعام/17﴾ اگر خدا زيانى به تو برساند،هیچ كس جز اونمی تواند آن را برطرف سازد، و اگر خيرى به تو برساند(هیچ کس نمی تواند از آن جلوگیری کند)،چرا که او بر هر چيزى توانا است.

البته افسون اسمهای گوناگونی دارد ولی به هر اسم ونامی باشد از منکرات کبیره است و هر کسی به اندازه توانش باید از آن جلوگیری بنماید . از سعید بن جبیر(رضی الله عنه) روایت شده :(أنه من قطع تمیمه من انسان کان کعدل رقبه)براستی کسی که افسونی را از کسی جدا کند مانند این است که گردنش را از بند آزاد کند.

سؤالی پیش می آید که اگر دعا از آیات قرآن یا اسماءالهی باشد آیا بازهم شرک است علمای گذشته در این مورد اختلاف دارند، بعضی هااجازه داده و بعضی ها منع کرده اند ولی آنچه مورد نظر میباشد از نوع افسون بوده و به دلایل زیر منع شده هر چند که از آیات قرآن استفاده شده باشد.

1.احادیث در مورد افسون استثنایی قایل نشده اند.

2.اگر افسون و دعا از قرآن درست بود و اجازه داده می شد وراه نوشتن دعا باز باشد بعد از مدتی بسته نمیشود.

3.به دلیل اینکه حاملش وارد اماکن و حالات نجس می شود توهین به قرآن مجید می باشد.

4.باعث خفت ونقص دلیل نزولش می شود چرا که خداوند تعالی قرآن را برای هدایت مردم به راست ترین راه خارج کردنشان از تاریکی به سوی نور فرستاده نه گرفتن دعا و افسون ازآن برای زنان وکودکان

 بستن حلقه وخیط

حقیقت توحید : دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه محمد امین

توحید با استفاده از اسباب و وسایلی که خداوند در طبیعت قرار داده منافات ندارد : مانند خوردن غذابرای برطرف کردن گرسنگی ،آب برای رفع تشنگی ، دارو برای معالجه ، استفاده از سلاح برای دفاع و وسایل دیگری که خداوند برای رسیدن به اهدافی در اختیار ما قرارداده است . وقتی انسان مریض شده و خود رانشان پزشک می دهد و پزشک هم استعمال دارو یا عمل جراحی یا اقدامی دیگر را برایش تجویز می کند ، اجرای دستور پزشک باعث خروج از توحید نمی شود.

توحید با پناه بردن به وسایل مخفی مانند آویزان کردن حلقه فلزی یا بستن نخ [یاپارچه]به بازو[یا مچ]که گمان می شود رفع یا دفع بلا می کنند منافات دارد .

این برخورد شدید نشانه برحذرداشتن شدید پیامبر(صلی اللّه علیه وسلم)از هرنوع شرک می باشد .به همین دلیل هم وقتی که حذیفه بن یمان(رضی الله عنه) درهنگام عیادت مریضی در بازوی او نخی را مشاهده کرد ناراحت شده و فوری نخ را پاره کرد و این آیه را خواند: وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللّهِ إِلاَّ وَهُم مُّشْرِكُونَ ﴿یوسف/106﴾ و اکثرآنانرکه مدّعی ايمان به خدا هستند ،مشرک می باشند

 نمونه هایی از شرک اصغر

حقیقت توحید:دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه محمد امین

غیر از انواع شرک اکبر ، انواع شرک دیگری وجود دارد که به آنها شرک اصغر می گویند . که نه تنها از گناهان کبیره محسوب می شوند بلکه بزرگتر از سایر گناهان می باشند ، برای نمونه:

سوگند خوردن به غیر خدا

از انواع شرک اصغر ، سوگند به غیر خدای تعالی خوردن است مانند قسم خوردن به پیامبر(صلی اللّه علیه وسلم) ، یا کعبه یا به یکی از صالحان یا به وطن یا به آباء و اجداد یا به مخلوقات دیگر ، تمام این قسم ها شرک می باشد ودرحدیث آمده:(و من حلف بغیر الله فقد کفر او اشرک)کسی که به غیر خدا سوگند بخورد یا کفرورزیده یا شرک .

چرا که وقتی به چیزی قسم می خوریم به این معناست که آنرا مقدس وعظیم میدانیم ، درحالی که تنها خداوند سزاوار تقدس وتعظیم است وبس. به همین دلیل مردمان از سوگند خوردن به غیر خدا نهی شده اند.پیامبر(صلی اللّه علیه وسلم) فرمود:(لا تَحلِِفُوابِآبائِکُم)به پدرانتان قسم نخورید.

(مَن کانَ حالِفاً فَلیَحلِف بِاللهِ أَو لِیَذَر)هرکسی بخواهد قسم بخورد ، یابایدبه خدا قسم خورد و یا از قسم خوردن دوری کند.

و ابن مسعود(رضی الله عنه) گفته:(لأن أحلف بالله کاذباً أحب إلی من أحلف بغیره صادقاً) قسم به دروغ به خدا خوردن رابیشتر دوست دارم تا قسم راست به غیر خداخوردن.

درکتب فقهی توضیح داده شده که سوگند دروغ خوردن به خداازگناهان کبیره است ، در نظر فقهای صحابه[فقهای صحابه شش نفربودند که عبد الله بن مسعود یکی ازایشان بود]شرک ـ هرچند شرک اصغر هم باشدـ از هر گناه کبیره ای بزرگتر است.

انواع شرک اکبر

گرفتن غیر خدا به عنوان قانون گذار:

از انواع شرک اکبر که در نظر اکثر مردم ناپیدا وکوچک می باشد .

گرفتن غیر خدا به عنوان قانون گذار و حاکم است. به عبارت دیگر دادن حق مطلق تشریع به فرد یا افرادی می باشد .

به این ترتیب که به اختیار حلال را حرام و حرام را حلال می نماید ومردم نظم وقوانین رابراساس دیدگاه آنها اجرا یا روشهاو افکار را به خاطر آنها وضع می نمایند . درحالی که خداوند به آنها چنین اجازه نداده و با قانون خداوند نیز منافات دارد و بدون کوچکترین نافرمانی آنچنان آنان راتبعیت می نمایند که گویی قانون خدا یا حکم آسمانی است .

تنها خداوند تعالی حق قانون گذاری برمخلوقاتش را دارد چرا که او آنها آفریده و رزقشان داده و نعمت های ظاهر و باطن را بر آنها کامل نموده است . تکلیف گذاردن ، امر ونهی کردن ، وحلال و حرام را تعیین کردن تنها حق او تعالی می باشد .چرا که او رب ومالک واله مردم است و احدی غیر از او حق ربوبیت و مالکیت و الوهیت را ندارد تا که بر مردم حکمرانی کرده و قانون گذاری نماید.

جهان مملکت خداوند تعالی است و مردم در این مملکت بنده و رعیتش می باشند، خدای پاک سرور[ولی] و آقا[سید] و حاکم این مملکت است.

حاکمیت و قانون گذاری و تحلیل[حلال کردن] و تحریم[حرام کردن] مختص اوست و بر رعیت هم شنیدن و اطاعت از امرش واجب است.

و اگر کسی از میان مردم این مملکت ، حق امر ونهی و تحلیل وتحریم و حکم و قانون گذاری را بدون اجازه رهبر یا حاکم مملکت به کسی دیگر اختصاص دهد برای او شریک قایل شده و در نتیجه در سلطه وحاکمیتش نزاع و اختلاف ایجاد می شود . قرآن اهل کتاب[یهود ونصاری] را به دلیل اینکه به پیشوایان دینی و روحانیونشان حق قانون گذاری را داده اند و در حلال وحرام کردن از آنهااطاعت می کنند مشرک خوانده ، حتی عبادت مسیح بن مریم را نیز شرک نامیده است.

یاری خوستن ازمردگان وصاحبان ضریح[بارگاه] و مقامات از انواع شرک اکبر پنهانی می باشد که بر تعداد زیادی از مردم پوشیده است ، مانند برآوردن احتیاجات ، شفا دادن مریض و گشودن مشکلات ، استغاثه وطلب پیروزی بردشمن که توانایی بر آنها راکسی به جز خداوند ندارد ویا اعتقاد به اینکه می توانند ضرر و نفع برسانند ، چنانکه ابن قیم فرموده:این عمومی ترین شرک درجهان است.

و دلیل خفی بودن شرک عبارت است از:

1.برخلاف گمان مردم که دعا واستغاثه را عبادت نمی دانند و آنرا منحصر به رکوع و سجود و نماز وروزه و . . . می نماید: چنانکه در حدیث آمده دعا روح عبادت است. « الدعا هو العباده » دعا همان عبادت است.

2

 طاغوت چیست؟

حقیقت توحید:دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه:محمدامین

طاغوت کلمه ایست از مشتقات طغیان به معنی از اندازه تجاوز کرده، و عبارات گذشتگان در چگونگی معنایش متفاوت است.

عمر(رضی الله عنه)فرموده : طاغوت همان شیطان است .وجابر(رضی الله عنه)فرموده : که طاغوت ها افراد پستی هستند که بر آنها شیطان وارد می شود و امام مالک(رحم الله)فرموده:هر چیزی که به غیر از خدا بندگی شودطاغوت است .

این فرموده ها امثال هایی که طاغوت را یاد آوری کرده ولی تمام معنی اش راشامل نمی شود و امام ابن القیم(رحم الله) طاغوت راچنین توضیح می دهد؛طاغوت عبارت است از: هربنده ای که از حدودش تجاوز کرده و معبود و یا متبوع[تبعیت شود] ویا مطاع[اطاعت شود] شناخته شود.

طاغوت هرقومی کسی است که به جای خدا ورسولش(صلی اللّه علیه وسلم) حکمیش قبول شود و غیر از خدا عبادت گردد وآن را مانند خدا اطاعت کنند. وقتی که درباره طاغوتهای جهان و احوال مردم فکر و تأمل کنیم متوجه می شویم که بیشتر مردم از عبادت خدا و از اطاعت رسول خدا (صلی اللّه علیه وسلم) روی برگرانده و به عبادت و اطاعت طاغوتها مشغولند.

دوم:کفر نسبت به طاغوتها

حقیقت توحید:دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه :محمد امین

عنصر اول: درتحقق توحید عبارت است از عبودیت خالصانه خدا ودادن حق الوهیت (اعم از تعظیم ومحبت واطاعت)به وی تعالی که این اعمال جز برای خداوند سبحان جایز نیست انجام داده شوند.

عنصر دوم:عبارت است از کفران طاغوت ها ودوری از تمام کسانی که آنها رابه جای خدا بندگی کرده وبه سرپرستی می گیرند ،تا جایی که قرآن کریم دربعضی جاها کفر به طاغوت را از قبل از ایمان به الله ذکر می کند: ...فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِن بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىَ لاَ انفِصَامَ لَهَا . . . (بقره/256) بنابراین كسی که ازطاغوت(شیطان و بتها و معبودهای پوشالی وهرموجودی که برعقل بشورد و آن را از حق منصرف کند)نافرمانی کند و به خدا ايمان بیاورد، به محکم ترین دستاويز در آویخته است(و او را از سقوط وهلاکت می رهاند و)اصلاً گسستن ندارد.

و رسول الله(صلی اللّه علیه وسلم)می فرماید:(من قال لا إله إلا الله وکفر بما یعبد من دون الله حرم ماله وحسابه علی الله)کسی که بگوید لاإله إلا الله وبه آنچه غیر از خدا است کفر ورزد ، مال وخونش حرام وحسابش با خداست رواه المسلم.

پیامبراکرم(صلی اللّه علیه وسلم) تنها اقرار به کلمه توحید را باعث محفوظ بودن خون ومال نمی داند بلکه تمامی آنچه را که غیر از خدا پرستش می شوندراباید تکفیرکرد.

چرا که اشیاء به وسیله ضدهایشان مشخص می گردند و ایمان به حق تا همراه با کفران باطل و دوری از اهل باطل نباشد ، تحقق نمی یابد.

به همین دلیل امام موحدین ،حضرت ابراهیم(علیه السلام)به این ترتیب از معبودها و بت ها اعلام بیزاری وتنفر کرده است .

وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِ إِنَّنِي بَرَاء مِّمَّا تَعْبُدُونَ ﴿26﴾إِلَّا الَّذِي فَطَرَنِي فَإِنَّهُ سَيَهْدِينِ ﴿زخرف/27﴾ (ای پیغمبر!برای تکذیب کنندگان معاصر بیان کن گوشه ای از داستان ابراهیم را ).وقتی ابراهيم به پدر و قوم خود گفت: من از معبودهایی که مىپرستيد بيزارم (26) به جز آن معبودی كه مرا آفریده است .(او را خواهم پرستید)چرا که او مرا(به راه حق) راهنمود خواهد كرد (27).

قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَاء مِنكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاء أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ...(ممتحنه/4)(رفتار وکردار)ابراهیم و کسانی که بدو گرویده بودند، الگوی خوبی برای شما است،بدان گاه که به قوم خود گفتند:ما از شما و از چیزهایی که به غیر از خدا می پرستید،بیزار و گریزانم،و شما را قبول نداریم و درحق شما بی اعتناییم، ودشمنانگی و کینه توزی همشگی میان ما وشما پدیدارآمده است،تا زمانی که به خدای یگانه ایمان می آورید واو را به یگانگی می پرستید(کرداورفتار ابراهیم وگروندگان بدو،سرمشق خوبی برای شما است).

حقیقت این است که توحید کامل نمی شود مگر اینکه ایمان به خدا و عبادتش با کفر به طاغوت و دوری از دوستان طاغوت توأم نباشد ، به همین دلیل فریاد تمام پیامبران(علیهم السلام) به تمامی اقوام چنانکه می دانیم عبارت بوده است از :... أَنِ اعْبُدُواْ اللّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ...(نحل/36) کهخدا را بپرستيد و از طاغوت دوری کنيد.

توحید چگونه تحقق پیدا می کند

حقیقت توحید: دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه :محمد امین

توحیدی که پیامبران آن را آورده اند اسلام به تثبیت و تایید وحمایتش توجه دارد ، تا عناصر زیر آماده وفراهم نشوند، تحقق پیدا نکرده وپا برجا و استوار نخواهد شد.

عنصر اول : اخلاص دربندگی وعبودیت خداوند یکتا.

عنصر دوم: کفر نسبت به تمامی طاغوتها ودوری ازکسانی که به جای خداوند ، بندگی یا دوستی طاغوت رامی کند.

عنصر سوم:پرهیز از انواع رنگها ومراتب شرک وبستن منافذ وگذرگاه هایش .

یکم:اخلاص

اخلاص «عبودیت برای خدا» عبارت است از اختصاص دادن کامل الوهیت ، اعم از تعظیم ومحبت وخضوع مطلق به خداوند تعالی که با کارهای سه گانه زیر ثابت می شود:

برای انسان شایسته وسزاوار نیست که پروردگاری غیراز خدا برای خود قرار دهد و مانند خدا آنرا تعظیم نماید. قُلْ أَغَيْرَ اللّهِ أَبْغِي رَبًّا وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ(انعام/164) (ای پیغمبر!به کسانی که تو را همچون خود به شرک ورزی می خوانند)بگو: آيا (سزاواراست)پروردگاری جز خدا بطلبم (و معبودی جز او را پرستش بکنم)و حال آن که خدا پروردگار هر چيزى است ؟

پس تمام آنچه که مردم غیر از خدا یا همراه او به عنوان رب می گیرند وآنرا عبادت وبندگی کرده وبزرگش می دارند ،چه سنگ باشد یا انسان بایستی ساقط گشته و کنار گذاشته شوند.به همین دلیل رسول الله(صلی اللّه علیه وسلم) با این آیه شریفه پادشاهان وامرا رادعوت نمود: أَلاَّ نَعْبُدَ إِلاَّ اللّهَ وَلاَ نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلاَ يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضاً أَرْبَابًا مِّن دُونِ اللّهِ﴿ آل عمران/64﴾ که جز خداوند یگانه را نپرستيم و چيزى را شريك او نکنيم ،و برخى از ما برخى ديگر را به جاى خداوند یگانه، به خدايى نپذیرد. شایسته نیست که انسان غیرازخدارا به عنوان دوست وسرپرست و ولی گرفته وبه آن مانند خدا محبت نماید: قُلْ أَغَيْرَ اللّهِ أَتَّخِذُ وَلِيًّا فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ(انعام/14) بگو: آيا غير از خدا را معبود ویاور خود بگیرم؟درصورتی که آفرینندۀ آسمانها و زمين است .

       لاإله إلاالله  شعارتوحید

حقیقت توحید :دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه:محمد امین

توحید که پیامبران (علیهم السلام)جهت ترویج آن فرستاده شده اند دارای شعاری است تحت عنوان لا إله إلا الله که درآن خلاصه شده است و به آن کلمه توحید یا کلمه اخلاص یا کلمه تقوی نیزگفته شده است. این جملۀ بزرگ دربرگیرندۀ نفی تمامی اله ها غیر از الله می باشد که تنها او معبود برحق می باشد و هرچه را که مردم غیر از او دراعصار وزمانهای متفاوت عبادت کرده اند ،همگی معبودهای ساختگی وباطلی هستند که ساختۀ جهالت وخیالات بشری هستند . چنانکه خداوند فرموده : ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِن دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ ﴿حج/62﴾ (مسأله) به همین منوال است .و خداوند حق است و آنچه را که به جز اوبه فریاد مى‏خوانند و پرستش می نمایند باطل است ، و خداوند والامقام و بزرگوار است (62) .

إله عبارت است از : معبود به حق یعنی هرچیز محبوب وقابل اطاعتی ، که به دلیل کامل بودن صفات شایستگی عبادت کردن را دارا باشد . که این صفات موجب رسیدن به نهایت محبوبیت وخضوع برای او می گردد . چنانکه قبلاً اشاره شد توأم بودن محبت وخضوع همان عبادت است.

« اله » چنانکه شیخ الإسلام ابن تیمیه (رحم الله) گفته است :عبارت است از کسی که قلبها به محبتش آرام گیرد، سرها دربرابرش خاشع وسرافکنده شود ، همه  به او امید داشته ، رفع ناراحتی و یاری جهت انجام واتمام کاری مهم راازاو خواسته ، براو توکل کرده وپناه برده می شود بیادش پشت گرمی واطمینان و درمحبتش آرامش پدید می آید . . . چنین کسی غیراز خداوند تنها چه کسی می تواند باشد ؟

 به همین دلیل لا إله إلا الله راست ترین کلام ونیکوترین حسنات و دررأس همۀ امور قرار می گیرد. درحدیث صحیح آمده که پیامبر(صلی اللّه علیه وسلم) فرمود برترین چیزی که من و دیگر پیامبران(علیهم السلام) گذشته گفته اند  لا إله إلا الله  است.

توحید:رسالت امت اسلامی به سوی امتها

حقیقت توحید :دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه :محمد امین

توحید همچنانکه رسالت انسان مسلمان درزندگیش می باشد ،رسالت امت اسلامی به سوی جهان وتمامی ملتها است . به همین دلیل پیامبر(صلی اللّه علیه وسلم)دعوتنامه ای را که برای کسری وقیصر ودیگر پادشاهان وامرا فرستاده بود به این آیه ختم کرد: يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْاْ إِلَى كَلَمَةٍ سَوَاء بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلاَّ نَعْبُدَ إِلاَّ اللّهَ وَلاَ نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلاَ يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضاً أَرْبَابًا مِّن دُونِ اللّهِ فَإِن تَوَلَّوْاْ فَقُولُواْ اشْهَدُواْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ ﴿ آل عمران/64﴾ اى اهل كتاب! بياييد به سوی سخن دادگرانه ای  كه ميان ما و شما مشترک است(و همه آن را بر زبان می رانیم ،بیایید بدان عمل کنیم، و آن این)که جز خداوند یگانه را نپرستيم و چيزى را شريك او نکنيم ،و برخى از ما برخى ديگر را به جاى خداوند یگانه، به خدايى نپذیرد. پس هرگاه (از اين دعوت)سربرتافتند، بگوييد: گواه باشيد كه ما منقاد(اوامر ونواهی خدا)هستیم﴿64).

اصحاب(رضوان الله تعالی عنهم)و تابعینشان به احسان به این رسالت و واجباتی که در اجرا وپیشبردش باید انجام دهند ، آگاهند.

و در آن هنگام که رستم فرخزاد فرمانده لشکریان فارس از ربعی بن عامر(رضی الله عنه) درجنگ قادسیه پرسید: شما چکاره اید وخواسته وهدف شما چیست ؟ چنین جواب داد: (نحن قوم بعثنا لنخرج الناس من عباده العباد إلی عباده الله وحده ومن ضیق الدنیا إلی سعتها و من جور الأدیان إلی عدل الإسلام)ما قومی هستیم که خداوند ما را ازعبادت بندگان به عبادت خداوند یکتا ، از تنگی دنیا به سوی گشیاش آن، و از جور و ستم ادیان به سوی عدالت اسلام مبعوث ساخته است .

    توحیدرسالت مسلمان درزندگی

حقیقت توحید :دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه :محمد امین

وقتی مسلمان از زندگیش با توحید استقبال می کند و با توحید وداع می نمایند پس وظیفه خواهدداشت از گهواره تا گور توحید را به پاداشته و دیگران را نیز به سویش دعوت نماید.

وخداوند تعالی درمورد وظیفه مکلفین از انسان ها وجن ها که برایش خلق شده اند می فرماید: وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ ﴿56﴾مَا أُرِيدُ مِنْهُم مِّن رِّزْقٍ وَمَا أُرِيدُ أَن يُطْعِمُونِ ﴿الذاریات/57﴾من پریها و انسانها را جز براى بپرستش نيافريده ام (56) مناز آنان نه درخواست هيچ گونه رزق وروزىمی کنم،و نه می خواهم که مرا خوراك دهند (57) .

این آیه کریم بیان می دارد که خداوند سبحان آنها را خلق فرموده تا که تنها اوی بی شریک را عبادت کنند ، واین غایت و حکمت خلقشان است ، نه اینکه مثل حیوانات جهت خوردن وبهره برداری آفریده شده باشند بدون آنکه خداوند تعالی رابشناسند و آنچنان که شایسته است برایش ارزش قایل شوندوعبادت خاشعانه وملتمسانه راتنها مختص وی بدانند.

پس اگر کسی عمرش بدون تحقق هدف خلقتش و وظیفه حیاتش که تنها عبادت خداست سپری شود ، ازرتبه عاقل مکلف خارج ودر رتبه حیوانات واقع شده بلکه گمراهتر نیز می باشد.

توحید حق خداوند بر بندگان است

حقیقت توحید: دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه محمد امین

توحیدحق خداوندبربندگانش می باشد.براین موضوع رسول الله(صلی اللّه علیه وسلم)نیز تأکید فرموده که نه تفریط درآن و نه غفلت ازآن جایز است .رواه الشیخان البخاری والمسلم عن معاذ بن جبل (رضی الله عنه)قال : کنت ردیف النبی(صلی اللّه علیه وسلم)علی حمار فقال لی : یا معاذ أتدری ما حق الله علی العباد؟ و ما حق العباد علی الله؟ قلت :الله ورسوله أعلم ، قال: حق الله تعالی علی العباد أن یعبوده ولا یشرکوا به شیئا، وحق العباد علی الله إلا یعذب من لا یشرک به شیئا.قلت : یا رسول الله ،أفلا أبشر الناس ؟ قال : لا تبشرهم فیتکلوا.

شسخین [دودانشمندبزرگ امام بخاری وامام مسلم(رحمهماالله)]از معاذ ابن جبل(رضی الله عنه) روایت کرده اند که گفت: با پیامبر(صلی اللّه علیه وسلم)دو ترکه سوار الاغ شده بودیم به من گفت: ای معاذ آیا می دانی حق خدا بر بندگانش و حق بندگان بر خدا چیست ؟ گفتم : خدا و رسولش میدانند. فرمود: حق خدا بربندگانش این است که عبادتش کنندوچیزی را با او انباز(شریک)نگیرند،وحق بندگان بر خدا این است کسی که شریکی برای او قرار نداده عذاب ندهد.گفتم:ای رسول خدا آیا این مژده را به مردم نرسانم؟ فرمود:نه چون( به واسطه اعتمادبه این مژده )از عمل کوتاهی خواهند کرد.

ودلیل براین حق این است که خداوند تعالی انسان را از نیست خلق وبه نعمتهای بی شماری اورا یاری کرده و خورشید و ماه وشب وروز رابرای خدمتش مسخرکرده و به وی عقل وقدرت سخن گفتن و بیان راداده است. پس حق این خالق ، رازق ، منعم ، معلم رحمن ورحیم است که شکرش به جای آورده شود نه ناسپاسی شود ، همیشه یادش نماییم نه اینکه فراموشش کنیم ، اطاعتش نموده نه اینکه نافرمانیش کنیم.

به همین دلیل بیان و تأکید این حق اولین توصیه قرآن است چنانکه درآیه ای که به آیه حقوق ده گانه معروف شده است در ابتداءخدا می فرماید: وَاعْبُدُواْ اللّهَ وَلاَ تُشْرِكُواْ بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا (نساء/36) (تنها) خدا را عبادت کنیدو(بس .و هیچ کس و)هیچ چيزى را شريك او مکنيد و نیکی كنيد به پدر و مادر.

ودرآیات محکمی که شامل وصایای دهگانه است .درسوره انعام می فرماید: قُلْ تَعَالَوْاْ أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلاَّ تُشْرِكُواْ بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانً (أنعام/151) بگو: بياييد چیزهایی را برایتان بیان کنم که پروردگارتان بر شما حرام نموده است.این که هیچ چیزی را شريك خدا نکنید،وبه پدر مادر(بدی نکنیدو بلکه تا آنجا که ممکن است بدیشان)نیکی كنيد .

از این وصایای حکیمانه درسوره اسراءنیز آمده است که : لاَّ تَجْعَل مَعَ اللّهِ إِلَهًا آخَرَ فَتَقْعُدَ مَذْمُومًا مَّخْذُولاً ﴿22﴾ وَقَضَى رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُواْ إِلاَّ إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا...(اسراء/23) (ای انسان!)با یزدان،خدای دیگری قرارمده(ومعبود خود مدان وبه فریاد مخوان)که نكوهيده و زبون شوی. (22) (ای انسان!)پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستيد و به پدر و مادر نیکی كنيد...

           توحیدشعاراسلام

نوشته: دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه :محمد امین

قرار دادن شعاری مخصوص ، نشانۀ توجه خاص اسلام بزرگ به توحید می باشد ، که آن را از کلیۀ ادیان مانند اهل کتاب تحریف شده متمایز می نماید و « دین توحید» مشهورترین نامی است که اسلام به آن معروف شده است.

ازطرف دیگر در دو جمله عنوان اسلام نمود پیداکرده است که هرکسی به آنها گواهی دهد وارد محدودۀ اسلام می گردد . جملۀ اول « أشهد أن لا إله إلا الله »  دومی « أشهد أن محمداً روسول الله » می باشد.

بیان توحید دراین جمله شعار روزانۀ مسلمین شده است ، به طوری که هر فرد درنمازهای واجبش : 9بار درتشهد و5بار دراقامه تکرارش می نماید ، به این هم اکتفا نشده بلکه هرروز پنج مرتبه دراذان بالای مناره ها به صورت کاملاً آشکار به دنیا اعلام  می گردد که : أشهد أن لا إله إلا الله .

گفتن اذان درگوش راست نوازد واقامه درگوش چپ او از سنتهای جالب دیگر اسلامی است که به پدران مسلمان پیشنهاد شده ، تا اینکه کلمۀ توحید، اولین صدایی باشد که گوش طفل با آن آشنا می شود.وبعد از آنکه به اندازۀ مقدرش زندگی کرد درحالت سکرات مرگ قرار گرفت ، براولیاء ونزدیکانش واجب است که کلمۀ لا إله إلا الله رابه وی القاء کنند و به این ترتیب کلمۀ توحید ، اولین نشانۀ زندگی است که ازهرمسلمان استقبال می نمایند وآخرین چیزی هم که به وسیله آن از زندگی وداع می کند نیز کلمۀ توحید است .

ازگهوارۀ طفولیت تا بسترمرگ ، کاری و مسئولیتی مهمتراز کوشش و مبارزه برای اقامۀ توحید و دعوت به سوی توحید برای مسلمان وجود ندارد.

توحیدأهم مسئولیت پیامبران

برای  درک اهمیت و منزلت توحید همین کافی است که عنصر اول تمام ادیان آسمانی ودعوت پیامبران(علیهم السلام) ازنوح(علیه السلام) گرفته تا محمد(صلی الله علیه وسلم) توحید بوده است.

مسئولیت مهم پیامبرانی(علیهم السلام) که خداوند آنها را جهت هدایت بندگانش برانگیخته است در دو امر اساسی که لازم و ملزوم ومکمل همدیگرند ،می توان خلاصه کرد:

اول :دعوت به سوی عبادت کردن خدای واحد .

دوم : دعوت به سوی اجتناب نمودن از طاغوت.

دراین مورد قرآن کریم می فرماید: وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولاً أَنِ اعْبُدُواْ اللّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ ...(نحل/36) ما به میان هر ملتی پیغمبری را فرستاده ایم (ومحتوای دعوت همه پیغمبران این بوده است )که خدا را بپرستيد و از طاغوت (شیطان ،بتان ،ستمگران وغیره)دوری کنید .

وپیامبر(صلی الله علیه وسلم) رامخاطب قرارداده ومی فرماید: وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ ﴿انبیاء/25﴾ ما پيش از تو هيچ پيغمبرى را نفرستاده ايم مگر اينكه به او وحى كرده ايم كه: معبودی  جز من نيست پس مرا بپرستش کنيد (25).

اولین پیامی را که هرپیامبربه قومش ابلاغ کرده ، وقرآن ازنوح وهود وصالح و شعیب وغیره نقل می کند ، عبارت است از: یَا قَوْمِ اعْبُدُواْ اللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ (اعراف/59) اى قوم من! برای شما جزخدا معبودی نیست .پس تنها خدارا بپرستيد.

إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُّبِينٌ ﴿هود/25﴾ (بدیشان گفت)من بیم دهندۀ (شما از عذاب خدا و)بیانگر(راه نجات) براىشما می باشم (25).

وعیسی بن مریم(علیهماالسلام)که پیراونش او را به عنوان پروردگاری عبادت می کنند ، می گوید: يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اعْبُدُواْ اللّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ إِنَّهُ مَن يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللّهُ عَلَيهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ ﴿مائده/72﴾  اى فرزندان اسرائيل!خدای یگانه ای را بپرستيد كه پروردگار من و پروردگار شما است .بی گمان هر كس انبازی برای خدا قرار دهد، خدا بهشت را بر او حرام کرده است(وهرگز به بهشت گام نمی نهد) و جايگاه او آتش(دوزخ)است. و ستمكاران ياورانى ندارند(تا ایشان را از عذاب جهنّم برهاند) (72) .

اما ازاین میان ،خاتم النبیین ،محمد(صلی الله علیه وسلم) به بارزترین و قویترین وعمیق ترین شیوه ، دعوت به توحید واجتناب از طاغوت کرده است ، چنانکه این موضوع در قرآن و سنت به طوروضوح و آشکار درشعایر، شرایع ، آداب واخلاق اسلامی نمود کامل یافته است .

    أهمیت    توحید    الوهیت

حقیقت توحید: دکتر یوسف قرضاوی 

توحید الوهیت برترین و مهمترین قسمت توحید بوده و چنانکه خواهد آمد مورد توجه خاص پیامبران گرامی (علیهم السلام)بوده است و وقتی بحث از توحید می شود ، این توحید الوهیت است که به ذهنها خطورمی نماید.

 بعثت و ارسال پیامبران (علیهم السلام)و نزول کتب آسمانی به خاطر اثبات و اجرای این نوع ازتوحید بوده که مردم نشانه هایش را درآفاق وانفس مشاهده می کنند و به خاطر این توحید است که قیامت تحقق می یابد ونامۀ اعمال پخش می شود ، میزان اجرامی گردد وبهشت و جهنم برپا می شود، و مردم به بدبخت و خوشبخت تقسیم می گردند ، که دسته ای در بهشت و عده ای واردجهنم سوزان می شوند.

           انواع واشکال عبادت

حقیقت توحید: دکتر یوسف قرضاوی

بر خلاف خیال عده زیادی از مردم ،عبادت تنها در یک شکل خلاصه نمی شود . بلکه دارای انواع و اشکال فراوانی است:

·                          روی آوردن به درگاه خدا برای کسب منفعت ، یا دفع ضرر ، یا رفع بلا ، یا پیروزی بردشمن و یاغیره. . . شکل و نوعی ازعبادت می باشد .  این نوع توجه به خداوند تعالی که توأم با درخواست از ته قلب می باشد ، مغز و روح عبادت است ، چنانچه درحدیث آمده : «الدعاء هو العباده » دعا براستی همان عبادت است.

·                          نوع دیگر عبادت برپاداشتن شعایر دینی است . مانند نماز ، روزه ، صدقه ، حج، نذر، قربانی ، وغیره . . . و به هیچ وجه جایز نیست که این شعایر را انجام داد مگر اینکه برای خدا باشد .

·                          تسلیم کامل شدن و اطاعت دینی تام در برابر احکامی که خداوند قرارداده است ، مراعات حلال وحرام را کردن ، حدود ونظم درکارهای زندگی نوع دیگری از عبادت است . زیرا برای کسی که به ربانیت خداوند ایمان دارد درست نیست که تحت سرپرستی و تابع نظم و احکام قوانین بشریی  که از قوانین الهی گرفته نشده باشد قرارگیرد ، و در برابرشان خاضع وخاشع باشد و آنها را برزندگیش حاکم نماید ، چرا که اینها از اشکال عبادت می باشند.

    توحیدی که به آن امرشده است

حقیقت توحید:دکتر یوسف قرضاوی

توحیدی که به آن فرمان داده شده است ، عبارت است از :

1.                                                توحید اعتقادی و علمی

2.                                                توحید عملی ورفتاری

به عبارت دیگر توحید کامل دارای دو بعد است که هر کدام بدون دیگری ناقص می باشند. توحید در شناخت خدا و اثبات خدا و اعتقاد به خدا . . . و توحید در طلب خدا وقصد خدا و ارادت نسبت به خدا.

ایمان هیچ کس نزد خداوند پذیرفته نمی شود مگر اینکه به توحید خداوند سبحان علماً واعتقاداً باور داشته باشد .همچنین ایمان داشته باشد که خداوند تعالی در ذات وصفات وافعالش تنها ، بدون شریک و انباز بوده و نه فرزندی دارد و نه فرزند کسی است.

ایمان کسی پذیرفته نمی شود مگر اینکه به توحید خداوند قصداً وعملاً باورداشته باشد . عبادت کامل واطاعت مطلق تنها مختص اوست . تنها دربرابر او باید خوار شد واز او باید ترسید وبه او امید داشت . . . الخ

توحید به معنی اول همان چیزی است که در سورۀ اخلاص ، اول سورۀ آل عمران ، اول سورۀ سجده ، اول سورۀ حدید و آخرسورۀ حشر و . . . به وضوح درموردش صحبت شده است .

توحید به معنی دوم آن ، درسورۀ کافرون وتمام سورۀ انعام و اول سورۀ زمر و اواخرش واغلب سوره های قرآن به آن دعوت واشاره شده است و در این مورد علامه ابن القیم جوزی(رحم الله) می گوید هرسوره ای درقرآن دربرگیرنده یکی ازانواع موضاعات توحید است .

بسیاری از مصنفین وعلمای قدیم وجدید  توحید نوع اول را بنام « توحید ربوبیه » وتوحید نوع دوم رابنام « توحید اُلهیه یا اُلوهیه » بکاربرده اند.

     آیا مضمون توحید آنها را دیده ای

توحید ایشان انکار « قَدَر» خداوند تبارک وتعالی بوده وعموم مشیت وقدرش برکاینات را رد می نمایند.

وبه دیدگاه «جهمیه» نیز می توان اشاره کرد که حقیقت توحید در دیدگاه اینان عبارت است از انکار قدر و انکار حقایق أسماء الحسنی و صفات علیا .

ودرمقابل این به ظاهر توحید ، توحید دیگری بنام « جبریه » می آید که مضمونش عبارت است از : پروردگار در خلق و اعمال تنها و یگانه است وبندگان درحقیقت فاعل نیستند ، و به وجود آورندۀ اعمال وافعالشان نمی باشند ، وهیچ توانایی برآن ندارند واین که افعال اختیاری ایشان از این مثال تجاوز نمی کند که «حرکت درختان هنگام وزیدن باد است » به درستی که پروردگار تعالی با این کار هیچ حکمت وغایت و هدفی نداشته و در مخلوقات نیرو وطبایع وغرایز واسباب وعللی وجود ندارد ، بلکه همه چیز تابع مشیت الهی است . البته بدون بازگشتکاه و حکمت وسببی *.

وآیا توحید گمراهان از عوام مسلمین(افراد بی سواد ونا آگاه ازدین یعنی عامه مردم که خود رامسلمان می نامند) هر صاحب بصیرتی را به جهالت نمی کشاند ، و آیا به وسیلۀ این توحید گمراه کننده شان ادعای رهبری و تشیخ (شیخ بودن) را می کنند ؟ وخود را درلباس دین ومردان صالح نشان می دهند؟!

براستی آنان غیر خدا به فریاد را می خوانند و به غیر خدا امید ورجاء را دارند.

برادرم : هنگامی که دانستی ایمان به خداوند جوهر عقاید اسلامی است . باید این را هم بدانی توحید جوهر ایمان به خداوند تبارک و تعالی است ، فاصله از توحید حقیقی؛ فاصله ازحق می باشد که کفر ، شرک ، پلیدی ، باطل ، ظلم بزرگ وگمراهی آشکاری است .

و چون توحید جوهر ایمان است  بر تو ،ای مسلمان لازم است حقیقت توحید را باید بشناسی که خداوند به آن امر فرموده و پایۀ دینش را برآن قرار داده و کتابش را برای توضیح آن فرو فرستاده وپیامبرانش را جهت تأیید آن مبعوث فرموده و خیر و پاداش دنیا و آخرت را به تحقق و اجرای آن وابسته نموده وموحدین و یاوران توحید را از اهل بهشت و دشمنان وخصمهایش را از اهل جهنم قرارداده است.

واما تعداد زیادی هستند که خودشان را اهل توحید را میدانند وادعا می کنند آنچه به آن معتقدند توحید خالص است و هر اعتقادی غیر از اعتقاد خودشان را باطل می دانند.

براستی تمام دلایل فطری وعقلی و سمعی بر وحدانیت این معبود و فردیتش دلالت دارند و انسان هم اگربه فطرت و سرشتش بدون تداخل وتلفیق خارجی ـ مراجعه کند متوجه نیرویی برتر از انسان و کائنات می شود ، آن هنگام او را از روی شوق وترس می خواند خصوصاً هنگامی که سختیها دامنگیر او می شود و ناراحتی و اندوه براو یورش می برد . و دستش از کمک و یاری اطرافیانش کوتاه می گردد ، خالصانه رو به درگاه پروردگارش آورده ، واز تمام معبودهای جعلی و ساختگی دیگر ، چه انسان باشد یا حیوان ، رستنی ها یا جمادات که از روی ترس یا گمراهی یا هوای نفس ـ یا موقعیت به آنها گرایش پیدا کرده روی برمی گرداند ، در مورد داستان کشتی ای که در شرف غرق شدن است ، قرآن این چنین اشاره می کند : (...حَتَّى إِذَا كُنتُمْ فِي الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِم بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَفَرِحُواْ بِهَا جَاءتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ وَجَاءهُمُ الْمَوْجُ مِن كُلِّ مَكَانٍ وَظَنُّواْ أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ دَعَوُاْ اللّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنجَيْتَنَا مِنْ هَذِهِ لَنَكُونَنِّ مِنَ الشَّاكِرِينَ ﴿یونس/22﴾...چه بسا هنگامی که در كشتيها قرار می گیرند و کشتیها با باد موافق سرنشینان را(آرام آرام به سوی مقصد)حرکت می دهند، وسرنشینان بدان شادمان می گردند،به ناگاه باد سختی وزیدن می گیرد و از هر سو موج به سویشان می دود و می پندارند که (توسط مرگ از هرسو)احاطه شده اند(وراه گریزی نیست ،در این وقت)خدا را به فریاد می خوانند و طاعت و عبادت وفرمانبرداری و دین را تنها از آن او می دانند(چرا که همه کس وهمه چیز را بسی ضعیف تر وناتوانتر از آن می بینندکه کاری از دست آنان برآید واز این ورطه رستگارشان نماید ، بدین هنگام عهد می کنند که )اگر ما را از این حال برهانی ، از زمره سپاسگزاران خواهیم بود (ودیگربه کسی و چیزی جزتو روی نمی آوریم وهرگز این و آن را به فریاد نمی خوانیم و نمی پرستیم).

مرکزیت دادن اسلام به توحید

حقیقت توحید : دکتر یوسف قرضاوی

درحقیقیت اسلام بر باورداشتن به وجود خداوند مرکزیت نمیدهد چون که این یک ضرورت و نیازفطری است ، و اما برعقیده دیگری مرکزیت میدهد که مردم از مسیر آن شدیدا فاصله گرفته اند.

و آن عقیده توحید است که اساس و لُب عقاید اسلامی را تشکیل میدهد، روح وجود اسلامی عبارت است از ایمان به خدای واحدی که از تمامی موجودات برتر است ، که خلق و امر به دست او است . که شدن به سوی اوست ، که پروردگار هرچیز، ومدبر هر امری است ، تنها او صلاحیت دارد که پرستیده شود نه این انکار گردد ، که شکرش به جا آورده شود نه کفران گردد ، اطاعت شود نه این که عصیان شود.

 ذَلِكُمُ اللّهُ رَبُّكُمْ لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوهُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ ﴿102﴾لاَّ تُدْرِكُهُ الأَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الأَبْصَارَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ ﴿انعام/103﴾

آن(متصف به صفات کمال است که)خدا وپروردگار شما است.جزاوخدایی نیست؛و او آفریننده همه چیز است.پس وی را باید بپرستید(وبس،چراکه تنها او مستحق پرستش است)و حافظ ومدبّر همه چیز است.چشمهااو را درنمی یابند، واوچشمهارادرمی یابد(وبه همه دقائق ورموز آنها آشنا است)و او دقیق(است وباعلم کامل واراده شامل خود به همه ریزه کاریها آشنا،و ازهمه چیزها)آگاه است.   

ظهور اسلام درزمانی بود که شرک به خدا درتمام گوشه های جهان ریشه دوانده بود مگر افراد بسیار کمی از جزیره العرب که براساس آنچه ازملت ابراهیم سالم مانده بود عبادت می کردند، یا بقایایی ازعابدین اهل کتاب که از تأثیرات و تحریفات بت پرستی دور مانده بودند.

حقیقت توحید:دکتر یوسف قرضاوی

روح دین وبعبارت دیگر اصلاً دین عبارت است از ایمان به خدا ـ ایمان به ذاتی غایب برتر  صاحب اختیار قدرتمند ـ که تنها او شایستگی اطاعت وبندگی را دارد ،چنانچه قرآن مجید و سنت رسول خدا (صلی اللّه علیه وسلم) تصریح کرده است ایمان به خدا، روح و اساس تمام ارکان اسلام می باشد .

و این قرآن کریم است، که وقتی از ارکان ایمان و مؤلفه هایش سخن می گوید ایمان به خدا را در صدر و بعنوان اصل ایمان مطرح می کند آنجا ها که می فرماید: آمَنَ الرَّسُولُ بِمَآ أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِن رَّبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لاَ نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِّن رُّسُلِهِ وَقَالُواْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ ‏ (بقره/285)

فرستاده(خدا،محمّد)معتقداست بدانچه ازسوی پروردگارش براو نازل شده است (وشکی در رسالت آسمانی خود ندارد)و مؤمنان(نیز)بدان باور دارند.همگی به خداوفرشتگان او و کتابهای وی وپیغمبرانش ایمان داشته(ومی گویند)میان هیچ یک از پیغمبران او فرق نمی گذاریم(وسرچشمه رسالت ایشان رایکی می دانیم)و می گویند(اوامرو نواهی ربّانی را توسط محمّد)شنیدیم واطاعت کردیم.پروردگارا!آمرزش توراخواهانیم.بازگشت (همگان)به سوی تو است.

لَّيْسَ الْبِرَّ أَن تُوَلُّواْ وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَـكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَالْمَلائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّآئِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُواْ وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَآءِ والضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ أُولَـئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوآ وَأُولَـئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ .﴿بقره/177﴾

این که(به هنگام نماز)چهره هایتان را به جانب مشرق ومغرب کنید نیکی (تنها همین)نیست،بلکه نیکی (کردار)کسی است که به خداو روز بازپسین و فرشتگان و کتاب (آسمانی)وپیغمبران ایمان آورده باشد،و مال(خود)را باوجودعلاقه ای که بدان دارد(ویابه سبب دوست داشت خدا ویا با طیب خاطر)به خویشاوندان و یتیمان و درماندگان و واماندگان در راه و گدایان دهد،و در راه آزادسازی بردگان صرف کند،و نماز را برپادارد،و زکات را بپردازد ، ونیکی هنگامی که پیمان بندند،دربرابرفقر(ومحرومیتها)و بیماری(وزیان و ضررها)و به هنگام نبرد، شکیبایند(واستقامت می ورزند)اینان کسانی هستند که راست می گویند(درادعّای ایمان راستین و پیجویی اعمال نیک).و به راستی پرهیزکاران(ازعذاب خدابادوری گرفتن از معاصی و امتثال اوامر الهی )ایناند.